Ο Τηλέγραφος του Έρωτα

Στη δημοτική βιβλιοθήκη των Βερσαλλιών υπάρχει ένα χειρόγραφο του 1801 που τιτλοφορείται Ο Τηλέγραφος του Έρωτα. Πρόκειται για ένα θεατρικό έργο που μαρτυρά την βαθιά εντύπωση και επίδραση που προκάλεσε η εφεύρεση του οπτικού τηλέγραφου του Chapp στο παριζιάνικο κοινό μόλις επτά χρόνια από τη λειτουργία του (15 Αυγούστου 1794). Η κωμωδία διαδραματίζεται στην επαρχία. Πρωταγωνιστούν δύο νεαροί ερωτευμένοι που χρησιμοποιούν τα φτερά δύο ανεμόμυλων για να στέλνουν οπτικά μηνύματα, κρυφά πάντα από τους γονείς τους. Όταν όμως χρησιμοποιούν και άλλοι ήρωες  τους ανεμόμυλους για παρόμοιους ερωτικούς σκοπούς τα πράγματα κι οι εραστές μπερδεύονται μεταξύ τους με κλασικό γαλλικό τρόπο.

Η αντίληψη του συγγραφέα σχετικά με τον τηλέγραφο είναι πρωτοποριακή. Οι πρωταγωνιστές έχουν επίγνωση της άυλης φύσης της εναέριας επικοινωνίας. Με τη χρήση αυτής της μεθόδου οι εραστές μπορούν να ματαιώσουν κάθε παρακολούθηση, καθώς τα εφήμερα σήματα δεν μπορούν να υποκλαπούν όπως τα γραπτά μηνύματα. «Πρέπει να παραδεχτώ ότι είχα τη σωστή εφεύρεση. Τίποτα δεν είναι τόσο χρήσιμο όσο ένας ερωτικός τηλέγραφος», τραγουδάει ο ήρωας της κωμωδίας.

Γνωρίζουμε βέβαια ότι ιστορικά ο οπτικός τηλέγραφος  χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για στρατιωτικούς και πολιτικούς σκοπούς. Ωστόσο ο ανώνυμος συγγραφέας είναι σχεδόν προφητικός, καθώς προβλέπει τη χρήση των νέων μέσω επικοινωνίας για την κάλυψη των αναγκών των ερωτευμένων.

Ο τίτλος του έργου παραπέμπει σε μια γκραβούρα του Pierre-Michel Alix (1762-1817) που απεικονίζει δύο ερωτιδείς να δηλώνουν τον έρωτά τους σε μια νεαρή γυναίκα χρησιμοποιώντας έναν τηλέγραφο που αποτελείται από ένα τόξο, ένα βέλος και έναν πυρσό. Αυτή η γκραβούρα αναπαράγεται στο βιβλίο «La Telegraphie Chappe» (επιμ. Guy De Saint Denis, 1993) το οποίο βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Μουσείου Τηλεπικοινωνιών.

Πηγή: Bruno Bentz, «Le Télégraphe d'amour», Les Cahiers de la FNARH No 93, 2004, 28-31