18 Ιανουαρίου: η ημερομηνία που σφράγισε τη ζωή του Βασίλη Τσιτσάνη

Σαν σήμερα, στις 18 Ιανουαρίου 1915, γεννήθηκε ο Βασίλης Τσιτσάνης, μία από τις σημαντικότερες μορφές του λαϊκού και του ρεμπέτικου τραγουδιού.

Γεννημένος στα Τρίκαλα από ηπειρώτες γονείς, έχασε τον πατέρα του, τσαρουχά στο επάγγελμα, μόλις στα 11 του χρόνια. Τότε ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το μαντολίνο του, το οποίο είχε μετατρέψει ντόπιος οργανοποιός σε μπουζούκι.

Μαθητής ακόμα, ξεκίνησε τις πρώτες του μουσικές εμφανίσεις σε τοπικές εκδηλώσεις, παίζοντας βιολί. Το 1936 ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει νομικά, παίζοντας παράλληλα μπουζούκι σε κέντρα. Ένα χρόνο αργότερα ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι, «Σ’ έναν τεκέ μπουκάρανε». Ακολούθησαν δεκάδες τραγούδια με ερμηνευτές, μεταξύ άλλων, τους Στράτο Παγιουμτζή, Στέλιο Περπινιάδη και Μάρκο Βαμβακάρη. Μέσα από αυτά, ο Τσιτσάνης εισήγαγε ένα νέο είδος λαϊκού τραγουδιού, συνδυάζοντας το ρεμπέτικο με δυτικές μελωδίες.

Στα χρόνια της Κατοχής εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου άνοιξε το «Ουζερί Τσιτσάνης» και έγραψε τραγούδια-σταθμούς που ηχογραφήθηκαν μετά τον Πόλεμο. Το 1946 επέστρεψε στην Αθήνα και ακολούθησε μια δεκαετία μεγάλων επιτυχιών με νέους ερμηνευτές, όπως η Μαρίκα Νίνου και η Σωτηρία Μπέλλου.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1950, το ελληνικό τραγούδι αλλάζει, υιοθετώντας πιο ανατολικές φόρμες. Ο Τσιτσάνης, χωρίς να απεμπολήσει το προσωπικό του ύφος, προσαρμόζεται και συνεχίζει να δημιουργεί με ερμηνευτές όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς, η Καίτη Γκρέυ κ.ά.

Σημαντική για την πορεία του υπήρξε η περίοδος 1969–1970, όταν ξεκίνησε να εμφανίζεται στο «Χάραμα» της Καισαριανής μαζί με τον Γιάννη Παπαϊωάννου. Το κέντρο εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς, όπου συνυπήρχαν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικών τάξεων, διασκεδάζοντας σε ένα περιβάλλον χωρίς υπερβολές και θεατρινισμούς, με μοναδικό επίκεντρο τα τραγούδια και τους στίχους.

Μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Παπαϊωάννου σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 1972, στο πλευρό του Τσιτσάνη προστέθηκε το 1973 η Σωτηρία Μπέλλου και για την επόμενη δεκαετία το «Χάραμα» γνώρισε νέες μέρες ακμής.

Τα Χριστούγεννα του 1983 ο Τσιτσάνης δεν εμφανίστηκε για πρώτη φορά μετά από 14 χρόνια στο πάλκο και λίγες ημέρες αργότερα, ανήμερα των γενεθλίων του, στις 18 Ιανουαρίου 1984, άφησε την τελευταία του πνοή.

Το Μουσείο Τηλεπικοινωνιών, με αφορμή τη σημερινή ημέρα, παρουσιάζει φωτογραφία της περιόδου 1969–1972 από το «Χάραμα» (Αρχείο αδελφών Φλώρου – Νίκος Λ. Φλώρος). Στο μέσο της σκηνής ο Βασίλης Τσιτσάνης με τον Γιάννη Παπαϊωάννου και ανάμεσά τους η Βίκυ Μοσχολιού.